หลังจากก่อตั้งศูนย์วิจัยเพื่อสร้างเสริมความปลอดภัยและป้องกันการบาดเจ็บในเด็ก ทางศูนย์วิจัยฯ ก็ได้ค้นพบว่า นอกจากอุบัติเหตุจะเป็นเหตุนำการเสียชีวิตของเด็กแล้ว ยิ่งไปกว่านั้นคือ “การจมน้ำ” เป็นสาเหตุอันดับ 1 ซึ่งไม่มีใครหรือหน่วยงานใดระบุข้อมูลนี้ไว้เลย

     “ในปี พ.ศ. 2545 มีเด็กอายุ 1–15 ปี เสียชีวิตจากอุบัติเหตุ 3,600 คน ในจำนวนนี้ 1,600 คนเสียชีวิตจากการจมน้ำ รองลงมาคือ ความปลอดภัยทางถนน และสาเหตุอื่น ๆ ตามลำดับ เราจึงเริ่มทำการวิจัยว่าอะไรคือสาเหตุและปัจจัยเสี่ยงของปัญหาเหล่านี้ โชคดีที่ในปี พ.ศ. 2546 มีการจัดตั้งกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพขึ้นมา ซึ่งกองทุนฯ นี้เน้นการทำงานทั้งระบบ

     เราจึงเสนอ ‘โครงการเด็กไทยปลอดภัย’ เข้าไป ตั้งใจจะทำตั้งแต่การสร้างเสริมทักษะชีวิตผ่านภาคีเครือข่ายต่าง ๆ โดยมีคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี ศูนย์ศาสตราจารย์ฯ ซึ่งศูนย์วิจัยฯ ได้รับการสนับสนุนหลักจากกองทุนนี้ตั้งแต่แรกเริ่มการก่อตั้งจนถึงปัจจุบัน”

     ผลจากการทุ่มเททำงานแบบบูรณาการของศูนย์วิจัยฯ มาเป็นเวลากว่า 16 ปี ปัจจุบันจำนวนการเสียชีวิตของเด็กจากอุบัติเหตุได้ลดลง จาก 3,600 คนต่อปีในสมัยนั้น เหลือ 2,200 คนต่อปี และจำนวนเด็กที่เสียชีวิตจากการจมน้ำก็ลดลงด้วยเช่นกัน โดยลดลงจาก 1,600 คนต่อปี เหลือ 750 คนต่อปี เรียกได้ว่าลดลงกว่าครึ่ง ซึ่งเด็กที่มีอัตราการตายจากอุบัติเหตุตกลงเร็วที่สุดคือ เด็กอายุต่ำกว่า 6 ปี

     “จากการวิเคราะห์ข้อมูลการเสียชีวิตจากอุบัติเหตุของเด็กอายุต่ำกว่า 6 ปี พบสาเหตุการเสียชีวิตแบ่งเป็น 3 ส่วน คือ พฤติกรรมของเด็กเอง ตัวผู้ดูแล และสิ่งแวดล้อม อย่างไรก็ตาม เด็กวัยนี้เป็นวัยที่ยังดูแลตัวเองไม่ได้ และเด็กจะสนใจทุกสิ่งรอบตัว เรามักเห็นเขาเอานิ้วแหย่ปลั๊กไฟ หยิบของใส่ปาก หรือแม้กระทั่งเผลอหน้าวูบลงไปในถังน้ำ 

     ดังนั้นจุดสำคัญจึงมาจากทั้ง “ผู้ดูแล” และ “สิ่งแวดล้อมเสี่ยงภายในบ้าน” ที่จริง ๆ แล้วพ่อแม่อาจไม่สังเกตอย่างชัดเจน เช่น ตำแหน่งปลั๊กไฟที่อยู่ต่ำเกินไป กาน้ำร้อนที่ตั้งไว้บนโต๊ะแล้วมีสายไฟห้อยต่ำลงมา ถังน้ำ ตุ่มน้ำ บ่อเลี้ยงปลา ที่เด็กอาจชะโงกหน้าไปดูแล้วล้มคว่ำศีรษะจมน้ำลงไป เป็นต้น แต่พ่อแม่กลับไม่รู้สึกว่าเป็นอันตรายต่อเด็ก เนื่องจากเป็นสิ่งที่คุ้นเคยมาตลอด ประกอบกับไม่เคยมีใครบอกเขาว่าอันตรายแค่ไหน 

     รวมถึงการรู้สึกว่า “ไม่เป็นไร” ของพ่อแม่ เช่น ปล่อยให้ลูกอยู่คนเดียวแล้วเดินไปรับโทรศัพท์ เพราะคิดว่าเป็นแค่เพียงเสี้ยววินาทีคงไม่เป็นไร แต่จริง ๆ แล้ว “เผลอเรอชั่วขณะ” ทั้งที่รู้ว่าเด็กวัยนี้อาจมีอุบัติเหตุเสียชีวิตได้ ด้วยความที่คิดว่าไม่เป็นไร สุดท้ายจึงนำไปสู่การสูญเสียชีวิตของเด็กจากอุบัติเหตุ”

     ดังนั้นศูนย์วิจัยฯ จึงเริ่มทำกรณีตัวอย่างเพื่อป้องกันการเกิดอุบัติเหตุในเด็ก มีการให้คำแนะนำในการเปลี่ยนแปลงสิ่งแวดล้อมภายในบ้านให้ปลอดภัย เช่น ระดับความสูงของปลั๊กไฟควรอยู่ห่างจากพื้น 1.5 เมตร รวมทั้งสร้างความตระหนักรู้แก่พ่อแม่ผู้ปกครอง โดยออกไปว่าเรา สามารถให้ความรู้แก่เขาผ่านช่องทางใดได้บ้าง โทรทัศน์ วิทยุ สิ่งพิมพ์ สื่อสารสาธารณะต่าง ๆ ในสมัยนั้นยังไม่มีสื่อสังคมออนไลน์ 

     นอกจากนี้ศูนย์วิจัยฯ ได้ไปสำรวจข้อมูลว่าพ่อแม่ได้รับความรู้ในการดูแลลูกจากที่ใดบ้าง เช่น พ่อแม่ต้องพาลูกมาฉีดวัคซีนพื้นฐาน เราก็ไปปรึกษากับกระทรวงสาธารณสุข ขอเพิ่มเรื่องการดูแลความปลอดภัยในเด็กลงไปในสมุดสุขภาพผู้ได้ไหม เปลสอนแพทย์และพยาบาลให้ช่วยให้ความรู้ในเรื่องนี้แก่พ่อแม่ผู้ปกครองตอนพามาฉีดวัคซีนด้วยเสียเลย รวมทั้งไปคุยกับสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมและสำนักงานคุ้มครองผู้บริโภคว่าของเครื่องใช้ของเด็กต้องมีมาตรฐานความปลอดภัยหรือมีคำเตือน เช่น เด็กกับอ่างน้ำขนาดลึกที่มีขนาดความสูงกว่าข้อคอนิดหน่อย เพราะระยะนั้นถ้าน้ำสูงประมาณ 40–45 เซนติเมตร สามารถลอยกะทุงจมขึ้นมาได้ ต้องติดป้ายคำเตือนไว้ว่า “อันตราย เด็กอาจจมน้ำเสียชีวิตได้”

     สุดท้ายยังเกิดเป็นป้ายคำเตือนขึ้นมา เหล่านี้เป็นการสื่อสารสู่ครอบครัวนอกเหนือไปจากการจัดห้องเรียนสอนพ่อแม่ ซึ่งก็เป็นสิ่งที่ต้องทำ แต่การทำเพียงทางเดียวคงไม่พอ ไม่ทันเวลา ต้องพยายามหาช่องทางเพิ่มความรู้ สร้างความตระหนักให้กับพ่อแม่ เพราะพ่อแม่จะเป็นคนไปเปลี่ยนสิ่งแวดล้อมในบ้านให้ปลอดภัย”